Аслияб меню рагьизе
71 % ракьалъул цӀун буго лъималъ

Лъим (Водородалъул оксид) — бинарнияб организмаялъулаб гуреб жубай, гьелъул химиялъулаб формула буго - Н2O.

Лъималъул молекула буго кӀиго водородалдасанги ва цо — кислородалдасанги лъугьараб жубай. Гьел атомал цоцазда рухьун руго ковалентияб бухьеналдалъун.

Стандартиял шартIазда гьеб букӀуна лъамияблъун, жиндир кьер(дагьаб къадаралда), махӀ ва тӀагӀам гӀечӀеб.

Лъималъул тӀaлъиялда речӀунеб тӀири

Агрегатиял хIалалХисизабизе

Лъел фазовияб диаграмма: ось Yмерхьин (Па·10n), ось X — температура (Кельвиназда), S — къвакӀараб букӀин, L — лъамияб, V — гьава, CP — критикияб тӀанкӀ, TP — Лъималъул лъабикьараб тӀанкӀ (273.16°K, 611.73 Па).


Агрегатиял хІалазда лъим букӀуна лъабго батӀияб:

Химиялъулал хаслъабиХисизабизе

  • Лъим бахъизе бегьула гьал реакциябаздалъун:
 
 
 
 
 
 
  • Маххалъул оксид водородалъ рукIалиде ккезабунги:
 

Лъим тӀабигӀаталдаХисизабизе

Дунялалъул океаналда жаниб уна 97,54 % ракьалда бугеб лъел, ракьуда гъоркь бугелъул (подземный) — 0,63 %, цӀорол гІусазул — 1,81 %, гӀоразул ва хӀоразул — 0,009 %, материкабазул цӀамІӀалал лъимазул — 0,007 %, атмосфераялъул — 0,001 %.

Лъамияб лъим букӀуна планетабазул спутниказул гъаталда гъоркь, цIикIкIун рес буго гьеб букIине Юпитер спутникалъул Европаялда букIине.

ГидрологияХисизабизе

Гидроло́гия — лъималъул тӀабигӀат лъазабулеб гІелму.

Лъим гьекъей ва гьелъул квен гьабиХисизабизе

Чиясул гӀелалдаги цӀайалдаги балагьун инсанасул чорхолъ 50 % бахъараб 75 % щвезегӀан лъим букӀуна[1].

ХIакъикъаталХисизабизе

  • Гьоркьохъеб куцалда гӀадан-инсанасул ва гӀурчинлъиялъул ургьимесалда букӀуна 50% лъел[2].
  • Ракьалъул мантиялда жаниб буго, тӀолабго дунялалъул океаналъул лъималдас 10-12 нухалъ цӀцӀикӀун лъим.[3].
  • Гьоркьохъеб гъварилъиялда, 3,6 км, Дунялалъул океаналъ жинда гъоркь бачуга 71% ракьалъул ва гьелда гъоркьобе уна 97,6% кинабниги бугеб лъималъулги.
  • Ракьалда тӀад гъварилъаби ва рорхалъаби рукӀинчӀелани, лъеца Дунял бахчизе букIана 3 км биццалъи бугеб гъаталдалъун[4].
  • Лъим ккола - тӀабигӀаталда цIакъ дагьал ругел жалаздаса. Лъамалъиялдасан цӀерлъун жиб лъугьунеб мехалъ, гьеб кӀодолъула, цӀцӀикӀкIуна (гьединабун цӀцӀикӀкIине кӀолеб цоги жо буго сурьма[5], висмут, галлий, германий ва цоги-цогидал жубаял).

ХӀужабиХисизабизе

  1. Watson, P. E. et al. (1980) Total body water volumes for adult males and females estimated from simple anthropometric measurements, The American Journal for Clinical Nutrition, Vol. 33, No 1, pp.27-39.
  2. Наука и техника. Книги. Загадки простой воды.
  3. Состав и природа минтии Земли
  4. Биосфера Земли
  5. {{{заглавие}}}. — 1990. — ISBN 5-7155-0292-6.

АдабиятХисизабизе

  • Лъим // Брокгаузил ва Ефронил энциклопедияб къамус: 86 томазда (82 т. ва 4 тӀаджубаял.). — СПб.. — 1890—1907.
  • Лосев К. С. Вода. — Гь. 272.
  • Гидробионты в самоочищении вод и биогенной миграции элементов. — М.: МАКС-Пресс. 2008. 200 с. Предисловие члена-корр. РАН В. В. Малахова. (Серия: Наука. Образование. Инновации. Выпуск 9). ISBN 978-5-317-02625-7.
  • О некоторых вопросах поддержания качества воды и её самоочищения // Водные ресурсы. 2005. т. 32. № 3. С. 337—347.
  • Андреев В. Г. Влияние протонного обменного взаимодействия на строение молекулы воды и прочность водородной связи. Материалы V Международной конференции «Актуальные проблемы науки в России». — Кузнецк 2008, т.3 С. 58-62.

ЛинкалХисизабизе