Цивилизация (лат. civis — ватІанчилъиялъулаб, пачалихъияб абураб рагІудаса) — комплексияб жамгІият, жиндие сипат-сурат гьабулеб шагьарияб цебетІеялдалъун, жамгІияб стратификациялдалъун, бетІерлъи гьабиялъул формаялдалъун ва коммуникациялул симболикияб системаялдалъун (хъвай-хъвагІи гІадал)[2][3][4][5][6][7][8][9].

НекІсияб Египет ккола къанунияб мисал цебесеб маданияталъул, жиб цивилизациялъун рикІкІунеб[1].

Цивилизациял ратІа тІечІого рухьарал рукІуна ва тІадеги мухІкан гьарула цогидал жамгІиялги сиясиялгин экономикаял сипат-суратаз: централизация, гІадамал рукІа, цогидал рухІчІаголъаби рукІа рукъалде руссинари, захІматалъул специализация, маданиябгин интеграллъараб прогрессалъулаб ва тІадегІанлъиялъулаб идеалогия, монументалияб архитектура, магъалалъи, росдал магІишаталда ва экспансионизмалда рай гІадал[3][4][5][7][8][9].

Тарихияб рахъалъ "цивилизация" гІемерисеб бичІчІулеб букІана дагьабги кІудияб ва "цебетІураб" маданият хІисабалда, дагьалги гІисинал, примитивиял маданиятазде данде жал лъолел[2][4][5][10]. Гьеб гІатІидаб магІнаялда цивилизация данде лъола централлъичІел къавмазулал жамгІиятазде, жидеде гъорлъе гочарулел гІухьбузулги, неолитикиял жамгІиятазулги ялъуни чанахъаби-бакІарунчагІазулги маданиятал рачунел; амма цо-цо гьел данде лъола гьединго маданиятазда, жал жибго цивилизациялда жанир ратараздеги. Цивилизациял ккола гІуцІарал, гІемер чи вугел чІчІей бугел бакІал, иерархиял жамгІиял классазде рикьарал, бетІерлъуда элитаги бугел, гьезие мутІигІлъулеб росдалаб халкъги бугел, жинца интенсивияб росдал магІишатги, даран-базарги гьабулеб, гІиси-бикъинаб мануфактураги бугеб, магІдан-къоноги бахъулеб. Цивилизациялъ концентратлъизабула къуват, хутІараб тІабигІаталда, гьенибго гъорлъ инсанияталдаги тІад кверщел тІибитІизабулаго[11].

Цивилизация, гьелъул этимологиялда рекъон (ралагье гъорлкьегІан), буго байбихьудасанго шагьаразда хурхараб бичІчІи. Бищун цебесеб цивилизация бакки хурхараб буго неолитикияб революциялъул ахирисел этапазда, жиндир кульминациялъун гІахьалго хехаб шагьаралъулаб революциялъулги ва жиндирсиясияб цебетІей бетІерлъул элита баккиялда хурхараб пачалихъал лъугьиналъулги процесслъун бугел.

Концепциялъул тарихХисизабизе

Сипат-сураталХисизабизе

Маданияб идентитлъиХисизабизе

Комплексиял системабиХисизабизе

ТарихХисизабизе

Шагьаралъулаб революцияХисизабизе

Агъаб ригьХисизабизе

ГьанжелъиХисизабизе

Цивилизациял щапиХисизабизе

БукІинисебХисизабизе

Инсанияталъул гурел цивилизациялХисизабизе

Ралагье гьедингоХисизабизе

БиблиографияХисизабизе

КъватІисел регІелалХисизабизе

Халип:Маданият

  1. Chronology. University College London (2000).
  2. 2,0 2,1 Adams, Robert McCormick (1966). The Evolution of Urban Society. Transaction Publishers. p. 13. ISBN 9780202365947. Archived from the original on 30 December 2016. Retrieved 20 June 2015.
  3. 3,0 3,1 Haviland, William et al. (2013). Cultural Anthropology: The Human Challenge. Cengage Learning. p. 250. ISBN 978-1285675305. Archived from the original on 13 July 2019. Retrieved 20 June 2015.CS1 maint: uses authors parameter (link)
  4. 4,0 4,1 4,2 Wright, Ronald (2004). A Short History anthropological. ISBN 9780887847066.
  5. 5,0 5,1 5,2 Llobera, Josep (2003). An Invitation to Anthropology. Berghahn Books. pp. 136–137. ISBN 9781571815972. Archived from the original on 30 December 2016. Retrieved 20 June 2015.
  6. Fernández-Armesto, Felipe (2001). Civilizations: Culture, Ambition, and the Transformation of Nature. Simon & Schuster. ISBN 9780743216500. Archived from the original on 1 April 2021. Retrieved 20 June 2015.
  7. 7,0 7,1 Boyden, Stephen Vickers (2004). The Biology of Civilisation. UNSW Press. pp. 7–8. ISBN 9780868407661. Archived from the original on 30 December 2016. Retrieved 20 June 2015.
  8. 8,0 8,1 Solms-Laubach, Franz (2007). Nietzsche and Early German and Austrian Sociology. Walter de Gruyter. pp. 115, 117, and 212. ISBN 9783110181098. Archived from the original on 30 December 2016. Retrieved 20 June 2015.
  9. 9,0 9,1 1964-, AbdelRahim, Layla. Children's literature, domestication and social foundation : narratives of civilization and wilderness. New York. p. 8. ISBN 9780415661102. OCLC 897810261.CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  10. Bolesti, Maria (2013). Barbarism and Its Discontents. Stanford University Press. ISBN 9780804785372. Archived from the original on 1 April 2021. Retrieved 20 June 2015.
  11. Mann, Michael (1986). The Sources of Social Power. 1. Cambridge University Press. pp. 34–41.