Египеталъул мацІ (егип. r n km.t, ˈraʔ n̩ˈku.mat)[2][3] ккола НекIсияб Египеталъул мацІлъун, жибги Афроазиялъул мацІазул хъизаналъул гІаркьеллъун кколеб. Заманалъул рахъалъ жибги цІакъ гІемераб мехалъ хІалтІизабураб, Египеталъул Басрияб мацІалъул этапалдаса байбихьун (4-б аз. н. з. щ., Египеталъул Басрияб ханлъи), шумер мацІгун цадахъ тІоцебе хъвай-хъвагІи хІалтІизабизе байбихьарабги мацІ ккола Египеталъул мацІ. Гьелъул тІоцересел хъвай-хъвагІиязул заман чІезабун буго 2690 с. н. щ., ва гьеб хІужжаялъ Египеталъул мацІ чІезабула дунялалъул бищун цебесею хъвай-хъвагІи бугеб мацІлъун, шумер мацІгун цадахъ.[4]

Египеталъул мацІ
Рахьдал мацІалда
r
Z1
nkmmt
O49
r3 n(.j) Km.t
Пачалихъал НекIсияб Египет, Эллинияб Египет, Румалъулаб Египет ва ГІараб Египет
Расмияб статус НекIсияб Египет
КІалъалезул къадар бахунаан чанго нусазарго чиясде[1]
Статус хвараб
Классификация
Категория Африкаялъул мацІал

Афразиялъул макрохъизан

Египеталъул хъизан (Египеталъул басрияб цебесеб, Египеталъул басрияб, Египеталъул гьоркьохъеб мацІ, Египеталъул цІияб мацІ, Египеталъул гьоркьохъеб мацІ хадусеб, демотикияб, птолемеязул, копт мацІ)
Хъвай-хъвагІи
МацІазул кодал
ГОСТ 7.75–97 дре 187
ISO 639-1
ISO 639-2 egy
ISO 639-3 egy
ISO 639-5 egx
Linguasphere 11-AAA-a
IETF egy
Glottolog egyp1246
Балагье гьединго: Проект:Лингвистика

Египеталъул мацІалъул классикаияб этаплъун рикІкІуна гьоркьохъеб мацІ, жибги рахьдал мацІлъун лъугьараб Египеталъул Гьоркьохъеб ханлъиялъул заманалда ва Румазул заманалде щвезегІан адабияталъул мацІлъун букІараб. Классикияб античносталъул заманалде Египтяназул гаргадулеб мацІ сверана демотикияб мацІалде, гьелдаса хадуб насранияб диналъул заманалде копт мацIалде. Гаргадилеб мацІ хІисабалда копт мацІ хІалтІизаби лъугІана XVII-б гІасруялде, амма литургиялъул ва диналъул мацІ хІисабалда гьеб хІалтІизабула жакъа къоялъги коптазул Православияб килисаялъ.[5][6]

Египеталъул мацІалъул гІелмияб цІех-рех гьабула лингвистикияб египтологиялъ.

КлассификацияХисизабизе

ТарихХисизабизе

Басрияб ЕгипеталъулХисизабизе

Гьоркьохъеб ЕгипеталъулХисизабизе

Египеталъул хадусебХисизабизе

Демотик ва копт мацІалХисизабизе

МацІалъул свералабиХисизабизе

Хъвай-хъвагІиялъул системабиХисизабизе

ФонологияХисизабизе

МорфологияХисизабизе

СинтаксисХисизабизе

ИрсХисизабизе

Балагье гьедингоХисизабизе

ХІужжабиХисизабизе

КомментариялХисизабизе

ИццалХисизабизе

  1. Каммерцелль Ф. Периодизация египетского языка (вступительная статья к словарю — Hannig R. Grosses Handwörterbuch Ägyptisch-Deutsch. 2. Aufl. Mainz, 1997. S. XXV-XXVII.).
  2. Цитированиялъул гъалатӀ:Мекъаб тег <ref>; мурад баян гьабун хъвалеб Erman -лъе текст бихьизабун гьечІо
  3. Цитированиялъул гъалатӀ:Мекъаб тег <ref>; мурад баян гьабун хъвалеб l7 -лъе текст бихьизабун гьечІо
  4. Шаблон:Harvcoltxt
  5. The language may have survived in isolated pockets in Upper Egypt as late as the 19th century, according to James Edward Quibell, "When did Coptic become extinct?" in Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde, 39 (1901), p. 87.
  6. "Coptic language's last survivors". Daily Star Egypt, December 10, 2005 (archived)


ЛитератураХисизабизе

Обзорал:

Синтаксисалда хурхарал хІалтІаби:

  • Четверухин А. С. Древнейшее афразийское именное предложение. 2007.

Аслиял грамматикабиХисизабизе

Египеталъул гьоркьохъеб мацІ:

ЦІияб Египеталъул мацІ:

  • Korostovtsev M. Grammaire du néo-égyptien. M., 1973.
  • Černý J., Groll S. I. A Late Egyptian Grammar. 4th ed. Rome, 1993.
  • Junge F. Einführung in die Grammatik des Neuägyptischen. Wiesbaden, 2.Aufl., 1999.

Хадусеб Египеталъул гьоркьохъеб мацІ:

  • Jansen-Winkeln K. Spätmittelägyptische Grammatik der Texte der 3.Zwischenzeit. AAT, 1996.

Птолемеязул мацІ:

  • Kurth D. Einführung ins Ptolemäische. Eine Grammatik mit Zeichenliste und Uebungsstücken, Teil 1-2, Hützel, 2008-9

Демотикияб мацІ:

  • Lexa F. Grammaire démotique. Vol. I—VII. Praha, 1947-51.
  • Johnson J. H. — Thus Wrote 'Onchsheshonqy. An Introductory Grammar of Demotic. 2nd ed. Chicago, 1991.

КъамусалХисизабизе

ГІаммал:

МацІалъул цебетІеялъул батІа-батІаго ругел стадиязда рекъон:

  • Erichsen, W. Demotisches Glossar, Kopenhagen, 1954.
  • Kahl, J.; Bretschneider, M.; Kneißler, B. Frühägyptisches Wörterbuch. Bd. 1—3 (от ȝ до , издание продолжается). Wiesbaden, 2002—2004.
  • Hannig, R. Ägyptisches Wörterbuch I: Altes Reich und Erste Zwischenzeit. Mainz am Rhein, 2003 (Hannig-Lexica, 4).
  • Faulkner, R. O. A Concise Dictionary of Middle Egyptian. Oxford, 1962.
  • Hannig, R. Ägyptisches Wörterbuch II: Mittleres Reich und Zweite Zwischenzeit. Mainz am Rhein, 2006 (Hannig-Lexica, 5).
  • Lesko, L. H., Lesko, B. S. A Dictionary of Late Egyptian. 2nd ed. Vol. I—II. Providence, 2002—2004.
  • Wilson, P. A Ptolemaic Lexicon. A Lexicographical Study of the Texts in the Temple of Edfu. OLA 78, 1997.
  • Johnson, J. H. The Demotic Dictionary. Chicago, 2001.

ХрестоматиялХисизабизе

  • Sethe K. Ägyptische Lesestücke. Leipzig, 1924.
  • Лурье И. М. Хрестоматия египетских иератических текстов. Л., 1947.
  • Матье М. Э. Хрестоматия египетских иероглифических текстов. Л., 1948.

БатІиябХисизабизе

МугъчІваял ва иццалХисизабизе