«ТІалиба́н», яги тІали́бал (пушту طالبان‎ — мутагІилзаби, мадрасаялъул цІалдохъаби) — исламистияб радикалияб диниябгун-сиясияб рагъулаб багъа-бачари, жиб гІемерисел дунялалъул пачалихъазда гьукъараб (гьездаго гьоркьо Россия)[1]. Гьеб багъа-бачариялъ кьучІ лъуна 1994 соналъ Афгъанистаналда пуштуназда гьоркьоб. Гьел рукІана Афгъанистаналда хІукмуялда 1996 соналдаса бахъараб 2001 соналда щвезегІан ва гьанже 2021 соналъ цІидаса хІукумат кодобе босана: ихдал 2021 соналъ АЦШаз жидерго рагъухъаби Афгъанистаналдаса къватІир ахІиялъул лъазабуна ва гьебго соналъул сентрябралъ тІалибацы байбихьана бакІал кодо росизе, августалъ гьезда гъоркь рукІана гІемерисел пачалихъалъул ракьал ва ахиралда, 15 августалъ Кабулги бахъана ва тІубанго Афгъанистаналда хІукумат жидехъе щвей рагІизабуна.

«ТІалибан» рикІкІуна террористияб гІуцІилъун Россиялъ (Россиялъул ТІадегІанаб судалъул хІукмуялда рекъон)[2][3], Турциялъ[4], Канадаялъ[5] ва гьединго цогидал пачалихъаз.

ЭтимологияХисизабизе

«ТІалибан» (пушту طالبان‎ ṭālibān) абураб рагІиялъул пушту мацІалда магІна ккола «цІалдохъаби», ай гӀар. «тІалиб»‎‎ («цІалдохъан») абураб рагІиялдасан лъугІараб гІемерисеб къадаралъул рагІи.

ТарихХисизабизе

Жанисеб сиясатХисизабизе

7 сентябралъ 2021 соналъ «ТІалибаналъ» лъазабуна Афгъанистаналда заманалъулаб хІукумат гІуцІи. КІвар бугел постал щвана:

КъватІисеб сиясатХисизабизе

Россиягун гьоркьолъабиХисизабизе

«ТІалибан» ва наркотикалХисизабизе

 
Афгъанистаналда опиумалъул производство, 1994—2016 сс. Гьеб хьарал ракьазул гектарал

Гь. балагьеХисизабизе

ХІужабиХисизабизе

АдабиятХисизабизе

гІурус мацІалда
цогидал мацІазда

РегІелалХисизабизе

Халип:ТІалибан Халип:Терроризм