МахIачхъала (лъар. Анжикъала, Магьачкъала, гІур. Махачкала́) — ккола Россиялъул жанубалда бугеб шагьар, Дагъистан жумгьурияталъул тахшагьар, халкъалъул рикIкIеналъул рахъалъ Шималияб Кавказалъул регионалда лъабабизе иргаялда бугеб ва Шималияб Кавказалъул федералияб округалъул чIахIиял шагьараздаса цояб.

Тахшагьар Дагъистан
МахІачхъала
лъар. Анжикъала
Montage-of-Makhachkala-(2016).png
ГъалатӀ Lua: expandTemplate: template "Ш:Красная ссылка с рыбой" does not exist.
Flag of Makhachkala (Dagestan).svg Coat of Arms of Makhachkala.png
Пачалихъ Россия
Жумгьурият Дагъистан
Координатал 42°59′00″ с. ш. 47°30′00″ в. д.HGЯO
Жанисеб бикьи 3 административияб мухъ:Ленинский,

Кировский ва Советский

Мэр Салман Дадаев
КьучІ лъуна 1844
Цебе букІараб цІар Шаблон:ГІБ-ГІБ
Тахшагьар Дагъистан  1857
Площад 468,13 (шагьаралъул округ)[1] км²
Гьава-бакъалъул тайпа гьоркьохъеб
Халкъалъул къадар Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 76: attempt to index local 'RawData' (a nil value). чи ([[Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 76: attempt to index local 'RawData' (a nil value). сон|Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 76: attempt to index local 'RawData' (a nil value).]])
Гъунки Хъвай-хъвагӀиялъул гъалатӀ: данде кколареб оператор < чи/км²
Миллатал магІарулал, даргиял, лъарагІал, лезгиял, лакал, гІурусал, табасаранал, рутулал, агъулал, падарал, цахурал, татарал, армянал, нугъаял, буртиял
Динал бусурбаби-суниял, ортодокс-христианал ва ягьудал
Этнохороним махІачхъалаялдасев, махІачхъалаялдасей, махІачхъалаялдасел
СагІтил рачел UTC+4
Телефоналъул код +7 8722
Почалъул индексал 367000 — 367032
Расмияб сайт mkala.ru (гІурус)
Картаби рихьизаризе/рахчизе
МахІачхъала (Россия)
Green pog.svg
МахІачхъала
Red pog.svg
Москва
МахІачхъала (Дагъистан)
Orange pog.svg
МахІачхъала
Green pog.svg
МахІачхъала

Жакъа шагьар бугеб бакI гIуцIцIана 1844 соналъ, гIурусазул рагъул щулалъиялъул мурадалда ва гьелда цIар букIана Петровское. 1857 соналъ гьеб бакI кIодолъана ва гIадамал цIикIкIана, цинги гьелъие шагьаралъул статус щвана, ва цIарги кьуна порталъул шагьар Петровск абун, гьедин цIар кьеялъеги гIиллалъун лъугьана 1722—1723 соназда Персиялде кIанцIизе унаго, Пётр I-сесул аскариял гьанир чIеялда бан.

1918 соналъул 15 ноябралъ, гьеб заманаялъ вукIарав Дагъистаналъул бетIер Тарковскиялдаса НухI-Бегил амруялдалъун, шагьаралъул цIар хисун гьелъие кьуна Шамилил Хъала шагьар абураб цIар. Гьебги букIана кIудияв имам Шамил халкъазул рекIелъа инчIого вукIиналъул мурадалда гьабураб хIалтIи.[2].

1921 соналъул 14 маялъ Дагъистаналъул савраталъул комимтеталъул амруялдалъун МахIачхъала лъугьана ДАССРалъул тахшагьарлъун ва цIарги хисана МахIачхъала абун, Унсоколоса савратчи МахIач ДахIадаевги кIодо гьавун.[3]. Жакъа къоялда жаниб шагьар бугеб бакI, мугIрузул халкъазда гьоркьоб лъалеблъун букIана Гьоркьохъел гIасрабазул заманаялдасанго, Анжи-Хъала абураб цIаралда гъоркь[4] — гьелъул магIнаги ккола «луълуъалъул хъала» - абураб,[5] лъарагI мацIалдаса буссинабуни.

Халкъалъул къадарХисизабизе

Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 76: attempt to index local 'RawData' (a nil value). Ошибка Lua в Модуль:Statistical на строке 76: attempt to index local 'RawData' (a nil value).

МахIачкала — ккола бищун гIадамал жанир цIикIкIараб шагьарлъун Шималияб Кавказалъул Федералияб Округалда, ва гьединго хеккого гIолел Россиялъул чIахIиял шагьараздасаги.

Динияб гIуцIцIиХисизабизе

Шагьаралда руго, киналниги дуниялалда ругелщинал динал ккурал гIадамал, цого-цо буддизмалъул гьечIо. ЦIикIкIунисеб бутIа (90 %) ккола бусурбаби суннитал. Шагьаралда буго, Европаялдаго бищун кIудияблъун рикIкIунеб ЖумгIа мажгит. Гьединго шагьаралда буго христианазул — Свято-Успенил кафедралияб килиса. Гьанже бан бахъана, Ермошкина къотIноб жугьутIазе магIбадги.

Миллияб рикьиХисизабизе

МахIачхъала шагьаралда гIумру гьабулеб буго 572 076 чияс[6]

# Миллат гIадамазул къадар 2010 с. %
1 МагIарулал 149 623 26
2 Даргиял 88 573 15
2 ЛъарагIал 86 503 15
3 Тумал 79 906 14
3 Куралал 84 479 14
4 ГIурусал 35 908 6
тIолго МахIачхъала шагьар 572 076 100

ХӀужабиХисизабизе

  1. Подсчитано по базе данных муниципальных образований РФ на 2008 год
  2. "Черновик" 15 июля 2005
  3. Марковин В. И. .
  4. Алиев К. М. Еще раз об Анжи. Кумыкский мир (27 Июнь 2005). Архивировано из первоисточника 23 Август 2011. Проверено 12 Март 2011.
  5. Анжи (Инжи)  (гІурус). Кумыкский мир. Архивировано из первоисточника 3 Февраль 2012. Проверено 7 Май 2011.
  6. Перепись 2010 года. Дагстат. Том 3